معرفی سازمان نهضت سوادآموزی

يك سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و با توجه به اهميت و ضرورت سوادآموزي، به فرمان امام خميني‌(ره)، در دي‌ماه 1358 نهضت سوادآموزي تأسيس شد. در اولين اساسنامه نهضت سوادآموزي، هدف از تشكيل اين نهاد از بين بردن بي سوادي در كشور اعلام شد. به صورتي كه حداكثر تا 3 سال ديگر بتوان ميزان باسوادي را از مرز 90 درصد  بالاتر برد. براساس اين طرح لازم بود هر سال حداقل 3 ميليون نفر از افراد بي‌سواد كشور باسواد شوند.

در طول سالهاي 61-58  پس از صدور فرمان تاريخي حضرت امام «رحمۀ الله علیه» هسته مركزي نهضت سواد آموزي با حضور نمایندگان آموزش و پرورش، جهاد سازندگي، نماینده روحانيت، جهاد دانشگاهي شکل گرفت و به صورت شورايي اداره مي شد و این نهاد عهده دار تشكيل كلاس هاي سواد آموزي بود. در این مدت سازمان نهضت سواد آموزي، ساختار تشكيلاتي مختلفي را تجربه نمود كه تمامي اين ساختارها بر مبناي توزيع وظايف و مسئوليت‌ها طراحي شده بود. در سال 1363 با هدف تقويت و توسعه برنامه‌هاي مبارزه با بي سوادي در كشور اساسنامه سازمان در مجلس شوراي اسلامي به ‌تصويب رسيد كه در آن وظيفه اصلي نهضت آموزش بزرگسالان در حد خواندن، نوشتن و آموختن حساب با استفاده از ابزارهاي هنري و تشويق و ترغيب بي سوادان و كم سوادان در يادگيري بيشتر جمعيت بي‌سواد كشور تعيين شد. همچنين در این سال با طرح موضوع در شوراي عالي آموزش و پرورش بحث ارزش برابري مدارك تحصيلي در مقايسه با نظام رسمي در آموزش و پرورش مطرح شد و لزوم تدوين دوره اي با عنوان دوره پاياني كه مخاطبين علاقمند به ادامه تحصيل را بتواند به نظام رسمي كشور متصل نمايد ضرورت پيدا كرد. از سال 1363 تا سال 1380 سازمان نهضت سواد آموزی به عنوان سازمانی وابسته به آموزش وپرورش به صورت متمرکز فعالیت های سواد آموزی را سیاست گذاری، برنامه ریزی، راهبری و نظارت می کرد. در سال 1380 بنا بر مصوبه 88 شورای عالی اداری و در راستای بند ب ماده (1) قانون برنامه سوم توسعه واحدهای استانی سوادآموزی در ادارات کل آموزش وپرورش استانها که طبق این مصوبه به سازمان آموزش وپرورش ارتقا یافته بودند تجمیع شدند. بررسی های کارشناسی نشان داد که این برنامه که تا سال1389 ادامه داشت عملا نتوانست اهداف سواد آموزی را تحقق دهد؛ بطوریکه می رفت مسئله مهم سواد آموزی در چرخه برورکراسی و مسائل عدیده آموزش رسمی از اولویت خارج و شکل کم رنگی به خود گیرد. با این وصف با انعکاس مسائل در سال 1389 به منظور ایجاد زیر ساخت ها و سازکار لازم برای اجرای مصوبه 595 مورخ 85/5/21 شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای مصوبه 38814ت 4003هیات محترم وزیران به منظور شتاب بخشی به برنامه های سواد آموزی طرح تجمیع سواد آموزی در آموزش وپرورش استان ها کن لم یکن و طرح ادغام سواد آموزی ابلاغ گردید. طبق این طرح فعالیت های سواد آموزی استان ها همانند قبل از سال 80 زیر نظر سازمان مرکزی نهضت سواد آموزی پشتیبانی می گردید. هنوز یک سال از استقرار انتزاع نگذشته بود که با رایزنی های به عمل آمده براساس مصوبه 11897ت64489/ه هیات محترم وزیران مجدداً با ابلاغ دستورالعملی واحدهای سواد آموزی استان ها وشهرستان ها در آموزش وپرورش ادغام و مسئولیت سواد آموزی طبق این مصوبه به آموزش وپرورش واگذار شد. از این سال تاکنون سواد آموزی به عنوان یکی از معاونین اداره کل آموزش وپرورش استان ها با حداقل نیروی انسانی انجام وظیفه می کند.

سازمان نهضت سوادآموزي از بدو تأسيس تا سال 1368 مشتمل بر دو دوره آموزشی به نام های مقدماتي و تكميلي بوده است و از سال 1368 تا سال 1389 با سه دوره مقدماتي، تكميلي و پاياني ادامه فعالیت داد. به دوره‌هاي مقدماتي و تكميلي «دوره عمومي» اطلاق مي‌شد و دوره پاياني « دوره انتقال» محسوب مي‌گردید. دوره پنجم بزرگسالان نيز از سال 1368 به عنوان يكي از دوره‌هاي نهضت‌سوادآموزي تلقي شده و با همكاري وزارت آموزش‌وپرورش اجرا مي‌شد. در سال 1390 ساختار آموزشی جدید سوادآموزی پس از تصویب در شورای عالی آموزش و پرورش به عنوان مرحله اول آموزش بزرگسالان کشور اجرایی شد و متناسب با این ساختار سازمان موظف گردید مخاطبین خود را در دو دوره سوادآموزی ( معادل سوم ابتدایی ) و انتقال ( معادل ششم ابتدایی) آموزش دهد.

البته سازمان در جهت كمك به آموزش‌و پرورش در مسدود نمودن مبادی ورودي بي‌سوادي از سال 1365 با آموزش كودكان لازم التعليم بازمانده از تحصيل تا سال 1378 بيش از 1.5 ميليون كودك در سن 10-6 ساله در مناطق محروم و روستایی كشور تحت پوشش فعالیت های خود قرار داده است.